معرفی مختصر گرایشهای منابع طبیعی و موقعیت شغلی آن در ایرانگرایش محیط زیست:

معرفی مختصر گرایشهای منابع طبیعی و موقعیت شغلی آن در ایرانگرایش محیط زیست:

 

 

 

محیط زیست یک رشته چند بخشی یا بین رشته ای است و آمیخته ای از علوم بیولوژی، اکولوژی، فیزیک، شیمی، ریاضی، آمار، اکولوژی کاربردی و جغرافیا می باشد. این گرایش تلاش می کند تا بین محیط شهری و محیط فراشهری مثل مرتع، جنگل و...پل بزند تا بشر با استفاده از دانش روزافزون خود به نحوی عمل کند که با نیازها و امیدهایش هماهنگی بیشتری داشته باشد و درنهایت زندگی بهتری را برای خود و آیندگان فراهم سازد.

 

همچنین تلاش می کند تا با ارائه دانش و آگاهی های لازم درباره اکولوژی حیات وحش، اکولوژی دریاها، نحوه آلودگی محیط زیست، نحوه طراحی پارک های ملی و جنگلی و...به حمایت و حفاظت از محیط زیست و حل مشکلات زیست محیطی بپردازد.

 

در کشور ما محیط زیست در مقطع کارشناسی یکی از گرایش های مهندسی منابع طبیعی است و در آن بیشتر به اکوسیستم های طبیعی پرداخته می شود، اما استادان محیط زیست معتقدند که باید مثل سایر کشورهای دنیا، محیط زیست را به عنوان یک رشته مجزا ارائه دهیم و در آن علاوه بر اکوسیستم های طبیعی به اکوسیستم های شهری نیز پرداخته شود. چون در حقیقت محیط زیست به تعامل و ارتباط بین محیط های انسانی و طبیعی می پردازد و صحیح نیست که این دو را مجزا از یکدیگر بررسی کنیم.

 

در سال 83 مهندسی محیط زیست به عنوان یک رشته مجزا در دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، وابسته به وزارت آموزش و پرورش ارائه شده است.

 

 

 

 

 

موقعیت شغلی در ایران:

 

 

 

در سال 1382 ارزش اقتصادی هر هکتار دریا از نظر تعدیل و تنظیم گازها، کنترل آشفتگی، تنظیم آب، تهیه آب، تصفیه آب، تولید مواد غذایی، تامین مواد خام، ارزش فرهنگی،توریسم و... 71609310 ریال، هر هکتار ساحل 50244800 ریال، هر هکتار جنگل 12015600 ریال، هر هکتار مرتع 2876800 ریال و هر هکتار تالاب 183334000 ریال محاسبه شده است.

 

متاسفانه بسیاری از این منابع ارزشمند که تجدید ناپذیر یا به سختی قابل تجدید هستند، در کشور ما به دلیل بی مبالاتی و بی توجهی در معرض نابودی قرار گرفته اند. چرا که ما توجه به قوانین و معیارهای محیط زیست را یک امر ضروری و اجتناب ناپذیر نمی دانیم و حتی در نظر برخی از شرکت ها و سازمان ها، سازمان حفاظت محیط زیست یک سازمان دردسرآفرین است و باید به نحوی از زیر اصول و قوانین آن شانه خالی کرد.

 

و باز به همین دلیل در طرح ها و پروژه های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ما، محیط زیست نه تنها حرف اول را نمی زند بلکه در انتها نیز جایگاه مشخصی ندارد! با این همه، چون امروزه مسائل و مشکلات زیست محیطی صرفا به یک کشور، یک منطقه یا یک قاره محدود نمی شود و هیچ کشوری نمی تواند ادعا کند که انتشار آلودگی و مشکلات ناشی از آن، مختص به کشور متبوعش می باشد، حفظ محیط زیست به یک ائتلاف جهانی تبدیل شده است و تمام کشورها و جوامع بشری پذیرفته اند که باید در توسعه صنعتی با توجه به ارزیابی دقیق ریست محیطی، تجدید نظر کرد.

 

این امر باعث شده است که در کشور ما نیز متخصصان محیط زیست در تمام مقاطع تحصیلی بویژه کارشناسی ارشد و دکترا در سازمان های متعددی از جمله: سازمان حفاظت محیط زیست، شهرداری ها، مهندسین مشاور، وزارت نیرو، سازمان توسعه و برنامه ریزی، وزارت صنایع، وزارت نفت حضور داشته باشند.

 

تا جایی که به گفته دکتر مخدوم استاد محیط زیست دانشگاه تهران، هیچ یک از فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد ودکترای محیط زیست بی کار نیستند.

 

 

 

درس های این رشته در طول تحصیل:

 

دروس مشترک در گرایش های مختلف مهندسی منابع طبیعی:

 

ریاضیات، فیزیک عمومی، زمین شناسی، گیاه شناسی، اکولوژی، شیمی عمومی، زیست شناسی، آمار و احتمالات، هوا و اقلیم شناسی، خاک شناسی عمومی، قوانین و مدیریت منابع طبیعی، جامعه شناسی روستایی، آشنایی با کامپیوتر، هیدرولوژی عمومی.

 

 

 

دروس تخصصی گرایش محیط زیست:

 

 اکولوژی حیات وحش، مبانی مدیریت حیات وحش، بیولوژی حیوانات شکاری، پرنده شناسی، قوانین و مدیریت محیط زیست و شیلات، اکولوژی دریاها، فنون مدیریت حیات وحش، آلودگی های محیط زیست، انسان و محیط زیست، پارک های ملی، جنگل و پردیس ها، طراحی و مهندسی پارک های ملی و جنگلی، ارزیابی محیط زیست، پارک داری، جلسه بحث، پروژه

 

 

 

 

 

 گرایش مرتع و آبخیزداری:

 

در گرایش مرتع و آبخیزداری دانشجویان می آموزند که با توجه به امکانات آبی،خاکی، اقلیمی، زمین شناسی و پوشش گیاهی چگونه می توان از عرصه منابع طبیعی، به ویژه از مراتع موجود، بیشترین بهره را برد برای مثال با توجه به پوشش گیاهی یک منطقه، چه مقدار می توان دام وارد منطقه کرد و چه مقدار عرصه کشاورزی داشت

 

همچنین به یاری مدیریت آبخیزداری می توان از مسائلی مثل سیلاب و خشکسالی که ضررهای هنگفت اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دارد، جلوگیری کرد. به عبارت دیگر، کارشناس این رشته با تقویت پوشش گیاهی، اصلاح آبراهه ها و بانکت زدن ( ایجاد خطوطی افقی بر روی دامنه کوه ها و تپه ها و کاشت نهال ) می تواند از فرسایش خاک و ایجاد سیلاب جلوگیری کند.

 

اهمیت این مسأله زمانی آشکارمی شود که بدانیم کشور ما به دلیل پیشروی شن های روان به مناطق مرکزی و شرقی کشور ، در معرض بیابان زایی قرار دارد . همچنین فرسایش خاک ، موجب پرشدن مخازن سدها و آسیب رسانی جدی به این منابع ارزشمند می گردد. به همین دلیل ، لازم است به یاری متخصصان مرتع و آبخیزداری ، از فرسایش آب و خاک جلوگیری کرد و در جهت اصلاح و توسعه مراتع قدم برداشت .

 

 

 

 

 

موقعیت شغلی در ایران:

 

شرط اول حیات اقتصادی – سیاسی هر کشور ، استقلال و وجود نیروی انسانی متعهد ، متفکر و کاردان است . زیرا نیروی انسانی لایق و کاردان می تواند با استفاده از قدرت تصمیم گیری و استقلال و برنامه ریزی خوب دولت ، از عامل دوم ؛ یعنی منابع سرشار خدادادی از قبیل آب ، خاک ، جنگل ، مرتع برای بهبود زندگی و رفاه مردم و جامعه بهره برداری کند . به عبارت دیگر تعادل این دو عامل ، شرط مطلوب و اساسی بهره وری بهینه و تداوم حیات یک جامعه است .

 

کارشناسان منابع طبیعی نقش مهمی در ایجاد تعادل بین این دو عامل دارند . زیرا از یک سو ، عامل مهمی در حفظ و گسترش منابع طبیعی هستند و از سوی دیگر ، نحوه استفاده و بهره برداری بهینه از این منابع را می دانند .

 

برای مثال ، فارغ التحصیلان گرایش مرتع و آبخیزداری می توانند با برنامه ریزی های صحیح و نظارت بر حسن اجرای آنها و آموزش به منظور اصلاح و توسعه مراتع ، جلوگیری از فرسایش آب و خاک و پر شدن مخازن سدها و تثبیت شن های روان ، نقش بسیار مهمی در حفظ و گسترش منابع طبیعی از قبیل مرتع ، آب و خاک داشته باشند. در کل فارغ التحصیل توانمند این رشته ، فرصت های شغلی مناسبی در      شرکت های دولتی ، خصوصی و نیمه خصوصی مرتبط با وزارت نیرو ، وزارت جهاد کشاورزی ، موسسه تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات خاک و حفاظت آبخیزداری ، سازمان جنگل ها و شرکت های مشاوره منابع طبیعی دارد.

 

 

 

انجمن منابع طبیعی محیط زیست دانشگاه پیام نورگندمان...